Taşınırken klimayı söktürmek sıradan bir iş gibi görünür: vidalar açılır, ünite duvardan alınır, kamyona konur. Gerçekte ise sökümün en başında yapılması gereken tek bir adım vardır ve atlanırsa klimanın gazı geri dönmemek üzere havaya karışır.
Bu, yeni adreste ödeyeceğiniz faturayı doğrudan belirler. Doğru sökülen bir klima yeni evinde takılır ve çalışır; yanlış sökülen klima ise vakum ve gaz dolumu masrafı çıkarır — bazen de kompresörü ölmüş hâlde gelir.
Vanalara, rakorlara ve bakır borulara dokunmayın. Devre yüksek basınç altındadır ve gevşetilen bir rakordan çıkan gaz cilde ve göze ciddi soğuk yanığı yapar. Gaz toplama işlemi manometreyle ve belirli bir sırayla yapılır; sıra şaşarsa kompresör sıvı gaz çeker ve klimanın en pahalı parçası aynı gün ölür. Dış ünite ayrıca ağırdır ve çoğu zaman pencere dışında, korkuluksuz bir noktadadır — iple indirilecek bir yük değildir.
Önce şu adım: gazı dış ünitede toplamak
Klima kapalı bir devredir ve içindeki gaz tüketilmez. Söküm sırasında borular ayrıldığı anda o gaz serbest kalır ve tamamı havaya karışır.
Bunu önlemenin yolu, boruları ayırmadan önce devredeki gazın tamamını dış ünitenin içine hapsetmektir. Sektörde buna gaz toplama (pump down) denir. İşlem doğru yapıldığında klima, kendi gazını kendi içinde taşır; yeni adreste tekrar gaz basmaya gerek kalmaz.
Bu adımın maliyeti sıfırdır — sadece birkaç dakika ve doğru sıra gerektirir. Atlanmasının maliyeti ise yeni adreste vakum + dolum ücretidir.
Doğru söküm sırası
Ustanızın ne yaptığını takip edebilmeniz için sıra şudur:
- Klima soğutma modunda çalıştırılır. Gazın devrede dolaşması ve dış üniteye yönelmesi gerekir.
- Dış ünitedeki ince vana kapatılır. İki vanadan küçük çaplı olanıdır; gazın dönüş yolu kesilir.
- Klima kısa süre çalışmaya devam eder. Bu sırada gaz dış ünitenin içinde toplanır.
- Manometreden basınç izlenir. Basınç sıfıra yaklaştığında kalın vana da kapatılır. Bu an göz kararı belirlenmez, ölçülür.
- Klima durdurulur ve elektriği kesilir.
- Rakorlar sökülür, boru ağızları kapatılır. Açık bırakılan boruya nem ve toz girer; ikisi de yeni adreste kompresörü tehdit eder.
- İç ünite askısından alınır, tahliye hortumu ve kablo uçları işaretlenir.
Dördüncü adımda manometre kullanılmıyorsa işlem “yaklaşık” yapılıyor demektir. Erken kapatılan vana gazın bir kısmını boruda bırakır, geç kapatılan vana kompresöre zarar verir.
Sıkça yapılan üç hata
1. Boruların katlanması veya ezilmesi. Bakır boru esnek görünür ama keskin bir kıvrımda içeriden daralır. Daralan hat gazın geçişini kısıtlar ve klima yeni adreste “soğutmuyor” diye geri döner. Borular geniş bir kangal hâlinde sarılır.
2. Eski rakorların yeniden kullanılması. Söküm sırasında rakor ağzı bir kez sıkılmış ve şeklini almıştır. Yeni montajda ağız yeniden havşalanmazsa (flare) o nokta zamanla kaçırır — üstelik kaçak birkaç hafta sonra ortaya çıkar, yani montajla ilişkilendirilmez.
3. Yeni adreste vakum yapılmadan gaz basılması. Bu, klimalarda en pahalı sonucu doğuran hatadır. Boru içinde kalan nem, gazla birleşip asit oluşturur ve kompresörü aylar içinde bitirir. Vakum pompası atlanabilir bir adım değildir; ayrıntısı klima gazı ne zaman biter yazısında.
Klima sökülemeyeceği durumlar var mı?
Birkaç durumda söküm anlamlı olmayabilir; bunu size baştan söylemeyi tercih ederiz:
- Klima çok eskiyse ve zaten soğutmuyorsa, söküm + taşıma + montaj masrafı cihazın kalan ömrüne değmeyebilir.
- Dış üniteye güvenli şekilde ulaşılamıyorsa (cephede, korkuluksuz ve iskele gerektiren bir nokta) iş bir montaj işi olmaktan çıkar.
- Boru hattı duvarın içine gömülüyse boru çoğu zaman kurtarılamaz; yeni adreste yeni hat çekilir.
Bunların hangisinin geçerli olduğunu keşifte görür, tutarı söyler ve kararı size bırakırız.
Yeni adreste montaj: nelere bakılır
Klimayı yeni eve taşımak, aynı klimayı ikinci kez monte etmek demektir. Orada da üç şey belirleyicidir:
- İç ünitenin yeri. Doğrudan yatağa veya oturma yerine üflememeli; hava odaya yayılmalı.
- Dış ünitenin havalandırması. Önü kapalı, sıcak hava biriken bir niş verimi düşürür.
- Boru mesafesi ve kot farkı. Her modelin izin verdiği bir sınır vardır. Sınır aşılırsa ek gaz gerekir; çok aşılırsa cihaz verimini kaybeder. Bu yüzden mesafeyi montajdan önce ölçeriz.
Bizi ararken şunları söyleyin
Klimanın markasını ve kaç yaşında olduğunu, dış ünitenin nerede durduğunu (balkon, pencere önü, cephe), kaçıncı katta olduğunuzu ve taşınma tarihinizi söyleyin. Eski ve yeni adres arasındaki mesafeyi de belirtin.
Bu bilgiler yalnızca fiyat için değil planlama için gerekli: söküm ile montaj arasındaki süre uzarsa boru ağızlarının kapalı kalması daha da önemli hâle gelir. Sökümü ve yeni adrese montajı aynı ekiple yapmak, iki iş arasında kimin ne yaptığının tartışılmasını da ortadan kaldırır.